“ประชาธิปไตย” แบบกรีซ

โดย C.H.

นักวิชาการมักจะชอบพูดว่า ระบบประชาธิปไตยเกิดขึ้นเป็นครั้งแรกในกรีซ แต่เราควรศึกษาดูว่ามันเป็นประชาธิปไตยจริงหรือไม่ และรากฐานของระบบนี้มาจากไหน

ในยุคแรกๆ ของระบบเมืองกรีซ จะมีกษัตริย์และความเชื่อเก่าตกค้างจากอดีต แต่เมื่อสังคมเจริญขึ้น มีชนชั้นเจ้าของที่ดินรายใหญ่เกิดขึ้นที่ไม่พอใจพวกขุนนางเก่า จึงมีการล้มระบบกษัตริย์และสร้างสาธารณรัฐภายใต้การปกครองของอภิสิทธิ์ชนขึ้นมาแทนพวกอภิสิทธิ์ชนเจ้าของที่ดินรายใหญ่

นอกจากจะมีทาสแล้ว ยังบังคับให้เกษตรกรรายย่อยที่มีที่ดินของตนเองจ่ายภาษีเพื่อบำรุงรัฐและเลี้ยงดูกองทัพเรือด้วย บางครั้งเกษตรกรรายย่อยจะยากลำบากและต้องขายตัวเป็นทาสเพื่อจ่ายหนี้ สถานการณ์แบบนี้นำไปสู่ความขัดแย้งทางชนชั้นอย่างต่อเนื่องระหว่างประชาชนธรรมดากับอภิสิทธิ์ชน หลายครั้งมีการยึดอำนาจโดยบุคคลที่ตั้งตัวเป็น “ทรราช” แล้วใช้นโยบายเอาใจคนจน เพื่อกดขี่อภิสิทธิ์ชนคนอื่นที่เป็นคู่แข่ง

ในกรณีเมืองเอเธนส์ มีการลุกฮือล้มอำนาจของอภิสิทธิ์ชน พร้อมกับการล้มอำนาจของ “ทรราช” ซึ่งนำมาสู่ระบบที่เขาเรียกว่า “ประชาธิปไตย” แต่ทั้งๆ ที่ประชาชนธรรมดาขึ้นมามีอำนาจ โดยมีการเลือกผู้นำและผู้พิพากษา มันไม่ใช่ประชาธิปไตยอย่างที่เราเข้าใจทุกวันนี้ เพราะทาส ช่างฝีมือกับพ่อค้ารายย่อยจากต่างเมือง และสตรีไม่มีสิทธิเสรีภาพอะไรเลย

นอกจากนี้ “ประชาธิปไตย” กรีซไม่มีผลต่อการลดความเหลื่อมล้ำระหว่างเจ้าของที่ดินรายใหญ่กับประชาชนเลย อย่างไรก็ตาม นักคิดหลายคนที่เป็นตัวแทนของอภิสิทธิ์ชน เช่น เพลโต และโซคราทีส มักรังเกียจประชาธิปไตยนี้ และเสนอว่ามันเป็นระบบปกครองของ “ม็อบ” ที่ขาดการศึกษาซึ่งเปิดโอกาสให้นักการเมืองเลวฉวยโอกาสขึ้นมามีอำนาจ บ่อยครั้งพวกอภิสิทธิ์ชนที่เกลียดคนชั้นล่างและระบบประชาธิปไตย มักจะภาวนาว่า เอเธนส์จะแพ้สงครามกับศัตรูเช่นเมืองสปาร์ตา เพื่อให้ประชาธิปไตยมันสิ้นสุดลงและอำนาจกลับมาอยู่ในมือของอภิสิทธิ์ชน

สาเหตุหนึ่งที่ประชาชนธรรมดาในเมืองเอเธนส์มีอำนาจได้ ก็เพราะเมืองนี้อาศัยกำลังทหารเรือจำนวนมากในการปกป้องผลประโยชน์ ซึ่งทหารเรือเหล่านั้นคือประชาชนธรรมดานั่นเอง

***************************

ถ้าเห็นด้วยกับแนวทาง “องค์กรสังคมนิยมแรงงาน” เชิญสมัครสมาชิก https://forms.gle/2apcTWX7sB9YCVhU6