เบลเยียมมีกฎหมายเพิ่มค่าแรงตามเงินเฟ้อ แล้วนัดหยุดงานใหญ่ทำไม?

โดย แพรพลอย

ภาวะโลกร้อนที่ทำลายผลผลิตทางการเกษตร เช่น ความแห้งแล้งในฝรั่งเศสและแคนาดาทำให้ปริมาณเมล็ดมัสตาร์ดที่เก็บเกี่ยวได้ลดลงกว่า 50% และส่งผลให้ราคามัสตาร์ดในปี 2022 พุ่งสูงถึง 75% เมื่อเทียบกับปี 2021 ผนวกกับการล็อคดาวน์ในช่วงโควิดที่ทำให้การผลิตสินค้าหลายอย่างต้องหยุดชะงัก และสงครามในยูเครนประเทศที่ส่งออกธัญพืชมากเป็นอันดับที่ 4 ของโลก นำไปสู่ปัญหาสินค้าขาดตลาด และเป็นผลให้ราคาสินค้าหลายรายการพุ่งสูงขึ้น เพราะในระบบทุนนิยมนี้ตลาดเสรีอนุญาตให้ผู้ผลิตสามารตั้งราคาสินค้าเองได้ตามใจชอบ ในวิกฤตเงินเฟ้อครั้งนี้ ชนชั้นนายทุนไม่สามารถอ้างได้อีกต่อไปว่าการขึ้นค่าแรงทำให้เกิดเงินเฟ้อ เพราะค่าแรงขั้นต่ำในหลายประเทศทั่วโลกแทบจะไม่ขึ้นเลยตลอดระยะเวลาหลายสิบปีภายใต้เสรีนิยมใหม่

ณ วันนี้อำนาจซื้อของชนชั้นแรงงานทั่วโลกลดลงอย่างไม่ต้องสงสัย เมื่ออำนาจซื้อของชนชั้นแรงงานลดลง ปริมาณความต้องการซื้อสินค้าก็ลดลงไปด้วย หลายประเทศเริ่มขึ้นค่าแรงแต่อยู่ในระดับที่ต่ำกว่าอัตราเงินเฟ้อ เช่น ปีนี้อเมริกาเพิ่มค่าแรงขั้นต่ำประจำปี 4.7% ในขณะที่อัตราเงินเฟ้ออยู่ที่ 7% แน่นอนว่าการขึ้นค่าแรงช่วยเพิ่มอำนาจซื้อซึ่งเป็นผลดีต่อชนชั้นแรงงาน แต่สำหรับนายทุนการขึ้นค่าแรงทำให้กำไรที่ได้ลดลง ดังนั้นนายทุนจึงผลักภาระตรงนี้ไปให้ผู้บริโภคหรือชนชั้นแรงงานเพื่อรักษาผลกำไรให้เท่าเดิมและส่งผลให้ราคาสินค้าถีบตัวสูงขึ้น

ในวันที่แย่ของชนชั้นกรรมาชีพ เป็นวันที่ดีเสมอของชนชั้นนายทุนในโลกทุนนิยม ในวันที่มันฝรั่งต้มกลายเป็นอาหารหรูสำหรับชาวอังกฤษเพราะสู้ค่าแก๊สไม่ไหว ในวันที่ครอบครัวหนึ่งในศรีลังกาต้องเข็นแม่ที่เดินไม่ได้ไกลถึง 5 กิโลเมตรเพื่อขออาหารประทังชีวิตหนึ่งมื้อ ในโลกคู่ขนาน บริษัทน้ำมันหลายเจ้าในโลกต่างพากันทุบทำลายสถิติกำไรอย่างต่อเนื่อง เช่น ในปี 2021 บริษัท ปตท. มีผลกำไรเพิ่มขึ้น 187% จากปีก่อน หรือบริษัทน้ำมันสัญชาติอังกฤษอย่าง Shell ที่ในไตรมาสที่สองของปีนี้มีกำไรที่สูงถึง 11.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ แถมยังทำลายสถิติ 9.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในไตรมาสแรก

ประชาชนในหลายประเทศต่างลุกฮือประท้วงเรียกร้องให้รัฐแก้วิกฤตเศรษฐกิจ แต่แทนที่รัฐจะจำกัดผลกำไรของนายทุน รัฐบาลเสรีนิยมในหลายประเทศกลับเลือกโจมตีชนชั้นแรงงานด้วยการขึ้นดอกเบี้ยนโยบายเพื่อลดกิจกรรมทางเศรษฐกิจเพราะเชื่อว่าการสร้างความถดถอยทางเศรษฐกิจ (recession) และปรับใช้มาตราการรัดเข็มขัดเป็นวิธีการเดียวที่สามารถแก้วิกฤตเงินเฟ้อได้ แต่การเพิ่มอัตราดอกเบี้ยจะสามารถแก้ปัญหาได้อย่างไร เมื่อปัญหาสินค้าขาดตลาดและความโลภของนายทุนเป็นสาเหตุของเงินเฟ้อ

ไทยเองก็เลือกใช้วิธีการขึ้นดอกเบี้ยเช่นกันตามนโยบายธนาคารกลางเสรีนิยมทั่วโลก นโยบายนี้จะทำให้ธนาคารพาณิชย์ขึ้นดอกเบี้ยเงินกู้ และจะส่งผลให้ผู้กู้ต้องจ่ายดอกเบี้ยเพิ่มขึ้นหรือเกิดภาวะดอกเบี้ยเบียดเงินต้น เช่น หากปัจจุบันผู้กู้ต้องจ่ายหนี้เดือนละ 100 บาท โดย 70 บาทเป็นเงินต้น และ 30 บาทเป็นดอกเบี้ย ธนาคารอาจมีการขยับให้เป็น 60 บาทเงินต้น และ 40 บาทดอกเบี้ยได้ขึ้นอยู่กับสัญญา ซึ่งนโยบายนี้จะกระทบต่อชนชั้นกรรมาชีพ โดยเฉพาะคนที่กู้เงินซื้อบ้าน นอกจากนี้ การขึ้นดอกเบี้ยจะทำให้การลงทุนในประเทศลดลง ซึ่งในบริบทของไทยก่อนขึ้นดอกเบี้ยเศรษฐกิจก็แย่อยู่แล้ว

เบลเยียมเป็นหนึ่งในประเทศที่พึ่งมีการนัดหยุดงานครั้งใหญ่ในรอบ 10 ปีจากวิกฤตเงินเฟ้อ แต่เบลเยียมมีความพิเศษมากกว่าประเทศอื่นที่มีการลุกฮือตรงที่มีกฎหมายเพิ่มเงินเดือนตามอัตราเงินเฟ้อ

มีกฎหมายเพิ่มค่าแรงแล้วทำไมมีประท้วงเรื่องเงินเฟ้อ

การก้าวขึ้นมามีอำนาจของเสรีนิยมใหม่สร้างความเสียหายอันใหญ่หลวงให้กับสังคมในยุโรป กฎหมายเพิ่มค่าแรงตามอัตราเงินเฟ้อถูกโจมตีว่าเป็นนโยบายโซเวียตและเป็นหนึ่งในนโยบายสังคมนิยมชิ้นแรกๆ ที่ถูกยกเลิก เช่น ฝรั่งเศสที่เริ่มใช้กฎหมายนี้ในปี 1952 และยกเลิกในปี 1982 หรืออิตาลีที่เริ่มใช้กฎหมายนี้ในปี 1975 และยกเลิกในปี 1992 ปัจจุบันทางฝั่งยุโรปมีเพียงแค่ 4 ประเทศเท่านั้นที่ยังมีกฎหมายฉบับนี้อยู่ ได้แก่ มอลตา ไซปรัส ลักเซมเบิร์ก และเบลเยียม ซึ่งเบลเยียมเป็นประเทศที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจมากที่สุดในบรรดาประเทศเหล่านี้ แม้จะไม่ได้มีการยกเลิกอย่างเป็นทางการเหมือนฝรั่งเศสและอิตาลี แต่กฎหมายที่ใช้มาตั้งแต่ปี 1920 ฉบับนี้ก็ถูกโจมตีอย่างหนักจากชนชั้นนายทุน จนในปี 1996 รัฐบาลได้ทำการเพิ่มกฎหมายลูกในนามของความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจ โดยจำกัดอัตราการขึ้นเงินเดือนพิจารณาตามวิวัฒนาการค่าจ้างในประเทศเพื่อนบ้าน ได้แก่ เนเธอร์แลนด์ เยอรมนี และฝรั่งเศส หากอัตราการขึ้นค่าแรงของเบลเยียมสูงกว่าประเทศเหล่านี้ เงินเดือนชาวเบลเยียมจะถูกแช่แข็งในปีถัดไป

วิธีการขึ้นค่าแรงในเบลเยียมมี 2 วิธี วิธีแรกคือขึ้นค่าแรงตามวันที่กำหนด ซึ่งเป็นวิธีที่ 60% ของบริษัทเอกชนใช้ วิธีที่สองคือ การขึ้นค่าแรงเมื่ออัตราเงินเฟ้อถึงจุดหนึ่ง (indices-pivots) กล่าวคือรัฐจะพิจารณาขึ้นเงินเดือนให้ก็ต่อเมื่ออัตราเงินเฟ้อพุ่งขึ้นถึงจุดหนึ่ง เช่น 2% ซึ่งเป็นวิธีที่ใช้กับข้าราชการเป็นส่วนใหญ่ แม้วิธีคิดจะต่างกัน แต่สิ่งที่ 2 วิธีนี้มีเหมือนกันคือความล่าช้าในการปรับขึ้นเงินเดือนที่สวนทางกับความจริงที่ว่าราคาสินค้าสามารถเพิ่มขึ้นได้ทันทีเหมือนดีดนิ้ว และในขณะที่ราคาน้ำมันและแก๊สเพิ่มขึ้นสูงถึง 55% อีกทั้งยังเป็นประเภทสินค้าหลักที่ทำให้อัตราเงินเฟ้อในเบลเยียมสูงถึง 9.7% แต่วิธีการคำนวณอัตราเงินเฟ้อในเบลเยียมกลับไม่นับรวมราคาสินค้าดังกล่าว นอกจากความล่าช้าและไม่ครอบคลุมคนทุกคนของกฎหมายเพิ่มค่าแรงจะเป็นปัญหาแล้ว การที่รัฐไม่กำหนดและควบคุมลิมิตรายได้ของเหล่านายทุนเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ทำให้ปัญหาความขัดแย้งทางชนชั้นในเบลเยียมทวีความรุนแรงขึ้น ดังนั้นผู้ประท้วง เช่น กลุ่มซ้ายต่อต้านทุนนิยม (Gauche Anticapitaliste) จึงเรียกร้องให้เก็บภาษีคนรวย 100%

พวกเสรีนิยมมักจะบอกว่า กฎหมายเพิ่มค่าแรงทำให้ความสามารถในการแข่งขันของเบลเยียมต่ำลง แต่ปรากฏว่า ตามการรายงานของ Eurostat ค่าใช้จ่ายในการจ้างพนักงานของเบลเยียมระหว่างปี 2002-2021 เพิ่มขึ้น 40.3% ซึ่งมากกว่าเยอรมนีที่โจมตีชนชั้นแรงงานอย่างหนักตลอด 20 ปีที่ผ่านมาอยู่เพียงนิดหน่อย (36.8%) และน้อยกว่าฝรั่งเศส (43.3%) และเนเธอร์แลนด์ (59%) ที่ไม่มีกฎหมายนี้ นอกจากนี้หลังจากที่ฝรั่งเศสยกเลิกกฎหมายแบบเดียวกันไป พบว่าในช่วงปี 1982-1999 การยกเลิกไม่ได้ช่วยเร่งความเติบโตทางเศรษฐกิจตามที่ฝ่ายเสรีนิยมอ้าง และในทางกลับกันในไตรมาสแรกของปี 2022 ของประเทศที่มีกฎหมายเพิ่มค่าแรงที่ประโยชน์เอียงไปทางนายทุนมากกว่าแรงงานอย่างเบลเยียม จีดีพีกลับเพิ่มขึ้น 0.5%

ดังนั้นนโยบายเพิ่มดอกเบี้ยนโยบายหรือใช้มาตราการรัดเข็มขัดตัดค่าใช้จ่ายของรัฐจึงไม่ใช่วิธีที่ดีในการจัดการกับปัญหาเงินเฟ้อ บทเรียนมีให้เห็นอยู่หลายครั้ง แต่ฝ่ายเสรีนิยมก็เพิกเฉยเพราะต้องการอุ้มคนรวย รัฐต้องเลือกวิธีเพิ่มเงินในกระเป๋าประชาชนผ่านการขึ้นเงินเดือนกรรมาชีพ จัดเก็บภาษีในอัตราก้าวหน้าตามฐานรายได้ และนำเงินภาษีมาสร้างรัฐสวัสดิการเพื่อสร้างความมั่นคงทางการเงินให้แก่ชนชั้นแรงงาน เมื่อประชาชนมีอำนาจซื้อ เงินเฟ้อก็จะไม่เป็นปัญหาเหมือนทุกวันนี้

********************************

ถ้าเห็นด้วยกับแนวทาง “องค์กรสังคมนิยมแรงงาน” เชิญสมัครสมาชิก https://forms.gle/2apcTWX7sB9YCVhU6


Advertisement